|
Niniejsze opracowanie powstało na podstawie książki "Sztuka celnego strzelania" autorstwa płk. dypl. Bolesława Wasilewskiego. Autor, uczestnik kampanii wrześniowej 1939 r, brał aktywny udział w ruchu oporu w czasie II wojny światowej i jak sam przyznaje wysokie umiejętności strzeleckie wielokrotnie uratowały mu życie. Nagrodzony orderem Odrodzenia Polski i dwukrotnie krzyżem Virtuti Militari V kl. Wielokrotnie zdobył tytuł mistrza Polski i ustanowił kilkadziesiąt rekordów Polski. Był trenerem koordynatorem kadry narodowej i olimpijskiej. Działacz Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego. Przez 30 lat pierwszoplanowa postać w strzelectwie wyczynowym. Mimo, iż książka całkowicie jest poświęcona technice i teorii strzelania z broni ostrej, uważam, że informacje w niej zawarte z powodzeniem znajdą zastosowanie w strzelectwie z broni pneumatycznej. Andrzej Marek |
|
Rozrzut Rozrzutem broni (rozpatrujemy hipotetyczną sytuację, kiedy broń jest na stałe zamocowana w imadle i nie ulega przemieszczeniu) nazywamy, mimo dokładnego celowania do tego samego punktu przy zachowaniu takich samych warunków (stałe warunki atmosferyczne i jednakowa amunicja), powstawanie wiązki torów pocisków. Jeżeli wiązkę przetniemy w określonej odległości od broni pionową płaszczyzną otrzymamy układ przestrzelin zajmujący powierzchnię nazywaną polem rozrzutu broni lub wielkością rozrzutu broni. Wielkość rozrzutu najłatwiej zmierzyć przeprowadzając dwie linie poziome przez najdalsze przestrzeliny w pionie i dwie linie pionowe przez najdalsze przestrzeliny w poziomie (rys. 1).
|
|
|
|
|
|
|
|
Prawdopodobieństwo trafienia Kiedy znamy wielkość rozrzutu ogólnego i porównamy go z wielkością celu możemy określić prawdopodobieństwo trafienia w cel (rys. 5a i 5b).
|
|
Jeżeli pole rozrzutu jest mniejsze lub równe powierzchni celu (rys 5a) wtedy prawdopodobieństwo trafienia wynosi 100% (powinniśmy trafić za każdym razem). Natomiast dla rozrzutu większego od wielkości celu (rys. 5b) prawdopodobieństwo trafienia ma się jak stosunek powierzchni celu do pola rozrzutu (w tym przypadku ok. 50% - trafienie co drugi raz). Jednakowoż może się zdarzyć, że mimo 100% prawdopodobieństwa pole rozrzutu układa się w celu jak na rys. 6a i liczba rzeczywistych trafień jest żenująco niska. Dlatego też strzał celny uzyskuje się tylko wtedy, gdy wielkość rozrzutu jest mniejsza lub równa wielkości celu, a średni punkt trafienia pokrywa środek celu (rys. 6b).
O średnim punkcie trafienia i ustawianiu przyrządów celowniczych czytaj więcej w artykule: "Przestrzeliwanie broni pneumatycznej". Wynika z tego, że należy dążyć do zminimalizowania pola rozrzutu ogólnego poprzez sprowadzenie rozrzutu strzelca do minimum, tzn. do rozrzutu broni i tak operować średnim punktem trafienia, aby nakładał się na środek celu. Pojęcie prawdopodobieństwa trafienia nie jest równoznaczne z ilością trafień rzeczywistych, ale pozwala jeszcze przed przystąpieniem do strzelania na przybliżone określenie ilości celnych strzałów. Zwykle liczba trafień rzeczywistych jest mniejsza od liczby wynikającej z prawdopodobieństwa trafienia, jednakże jeżeli obydwie wartości są identyczne (oraz średni punkt trafienia oscyluje wokół środka celu) można mówić o wysokich umiejętnościach strzeleckich. |
|
Dobór punktu celowania Strzelanie z doborem punktu celowania ma miejsce gdy strzelamy z broni o stałych przyrządach celowniczych bądź brak czasu uniemożliwia manipulację nimi jak również w przypadku kiedy średni punkt trafienia znajduje się wyżej (niżej) środka celu a nastawienie celownika jest najniższe (najwyższe). Sprowadza się to do tego, że mając trzy parametry: punkt celowania, miejsce gdzie chcemy trafić i miejsce w które nastąpiło trafienie zawsze możemy dobrać taki punkt celowania, który sprowadzi średni punkt trafienia w miejsce w które chcemy trafić. Rozpatrujemy dwa przypadki: celowanie "w punkt" (rys. 7a) i "pod punkt" (rys. 7b). W strzelectwie wyczynowym strzelanie z doborem punktu celowania jest niedopuszczalne.
|
|
Podstawowe czynniki wpływające na zmniejszenie rozrzutu strzelca Koordynacja odpalenia z przerwą po wydechu Brak zatrzymania oddechu podczas kontroli celowania i ściągania języka spustowego obniża rezultaty strzelania. Strzał powinien być oddany po wydechu (rys. 8). Sposób ten jest naturalny dla organizmu.
Regulacja spustu Prawidłowe ściąganie języczka spustowego Szybkie celowanie w ograniczonym czasie Trzymanie broni Elementy techniczne zmniejszające rozrzut w poziomie Elementy techniczne zmniejszające rozrzut w pionie Elementy techniczne zmniejszające rozrzut w pionie i poziomie autor: Andrzej Marek |
Rozrzutem ogólnym nazywamy sumę rozrzutów strzelca i broni (rys. 2). Rozrzut dobrego strzelca upodabnia się do rozrzutu broni. Dla początkujących stosunek rozrzutu wynosi co najmniej 50 : 1 na niekorzyść strzelca. Rozrzut dobrego strzelca upodabnia się do rozrzutu broni.
Rozrzut strzelca jest uzależniony od opanowanych i zastosowanych elementów technicznych przy strzelaniu i jest świadectwem wyszkolenia. W dalszej części rozrzut strzelca będzie utożsamiany z rozrzutem ogólnym. Rozrzut można określać owalem (tak jak jest to przyjęte w instrukcjach wojskowych) jednakże posługiwanie się prostokątem nie stanowi błędu.
Kształt rozrzutu jest determinowany przez budowę przyrządów celowniczych (rys. 3) i indywidualnych właściwości wzrokowych.
W strzelectwie wyczynowym poprzez dostosowanie przyrządów celowniczych dąży się do uzyskania rozrzutu w kształcie kwadratu. Zaleca się stosowanie muszki i szczerbiny zachowujące proporcje jak na rys 4.
